Herdenking La Chartreuse 2026

Naar jaarlijkse traditie was het Lange Max Museum ook dit jaar aanwezig tijdens de plechtige herdenking op de Belgische begraafplaats van Neuville-sous-Montreuil, waar 605 Belgen – voornamelijk burgers, onder wie ook 11 Belgische militairen – tijdens de Eerste Wereldoorlog werden begraven. (Lees meer over de relatie met La Chartreuse)

Deze vandaag grotendeels vergeten begraafplaats vormt een bijzonder waardevolle plaats van herinnering.

Namens het museum mocht ik er een korte toespraak houden over het belang van vrede, overleg en samenwerking.

Hieronder kunt u deze toespraak integraal nalezen.

Vrede ontstaat door overleg, begrip en samenwerking

Als kind vroeg ik ooit mijn vader bij het kijken naar het televisiejournaal: “papa, wanneer gaan ze daar stoppen met vechten?”
Hij antwoordde: “Oh kind, ze vechten er al van in Christus’ tijd en ze gaan er altijd blijven vechten.
Een stelling zoals er veel zijn.
Misschien had hij gelijk. Misschien ook niet.

Want ook hier, in West-Europa, hebben generaties lang oorlogen gewoed. Om de dertig of veertig jaar werd een nieuwe generatie geconfronteerd met geweld, vernieling en menselijk leed.

Het zijn dan niet de legers die de prijs betalen. Legers zijn opgebouwd uit mensen.
Het zijn de mensen die lijden:
– Zonen die niet naar huis terugkeerden.
– Vaders die hun kinderen nooit meer zagen.
– Moeders die bleven wachten.
– Families die nooit een afscheid kregen.
– En sommigen kregen zelfs geen graf.

Hebben we hier geen tastbaar bewijs?



Maar het keerde in West-Europa.

In de jaren 1950, was het een wijs besluit van onze West-Europese politieke leiders om een samenwerkingsverband op te richten voor kolen en staal.

Frankrijk, West-Duitsland, Italië, Nederland, Luxemburg en België sloten een verdrag dat we kennen als het Schuman-plan.

Het plan zou oorlogen tussen grootmachten via een economische insteek vermijden.
Later volgden andere landen.

Vandaag staat een blauwe vlag met 12 sterren symbool voor een groot Europees samenwerkingsverband.

Men zit nu voor veel méér dan steenkool en staal samen aan tafel.

Er is overleg over verschillende onderwerpen en we proberen begrip op te brengen voor elkaar.

En tussen deze landen is er al die tijd ‘vrede’.


Ik onthou vooral dat ‘samenwerking’, ‘overleg’ en ‘begrip voor elkaar’ sleutelelementen zijn voor een langdurige vrede.

Vrede leg je niet op.
Vrede is een gevolg…
Vooral een gevolg van mensen die bereid zijn naar elkaar te luisteren, elkaar te begrijpen en samen te werken.



Het is niet aan mij om hier met grote woorden van wal te steken.

Ik wil enkel de bevindingen uit dat grote Europese verhaal even toetsen aan onze eigen kleine leefwereld.

Kunnen ‘begrip voor elkaar’, ‘overleg’ en ‘samenwerking’ ook voor ‘ons’ sleutelelementen zijn voor onze eigen vredevolle kleine samenleving?…
– In onze families.
– In onze verenigingen.
– In onze dorpen en steden.

Ja… daar ben ik zeker van!

Maar dat is niet eenvoudig.

We hebben allemaal verschillende meningen.
Daarbij zijn we elk onderhevig aan allerlei invloeden of soms primeert eigen belang.
Er ontstaan spanningen en soms botst dat.
Maar van dwarsliggers weten we ook dat zij de sporen recht houden.
Kortom ‘overleg’ en ‘samenwerking’ kunnen heel moeilijk zijn.

Iets ‘nieuw ervaren’ of een ‘verandering ondergaan’ of ‘zelfs toestaan’…. dát ligt voor de mens altijd moeilijk.
Terwijl het leven in al zijn facetten een voortdurend veranderend gebeuren is.
De enige constante in het leven is ‘verandering’.

Maar is ‘verandering’ daarom altijd slecht?
Neen… Het is vooral afhankelijk van een standpunt.


Verandering zorgt soms voor onzekerheid.
En… Onzekerheid zorgt dan weer voor twijfel.
En… bij twijfel zoekt men terug naar zekerheid.

Kortom… ‘verandering’ zorgt voor een labiele en onzekere leefwereld…
En daar kunnen we als mens niet goed mee overweg.

Maar er komt ook geen ‘verbetering’ zonder te ‘veranderen’.

Ik stel voor om ‘veranderingen’ in onze eigen leefomgeving ook met ‘begrip’ en ‘overleg’ te benaderen.

Door ‘samenwerking’ of door ‘hulp bieden aan anderen’ maken we mensen tevreden.

Ik hoor alvast in het woord ‘tevreden’, het woord ‘vrede’.

Én vrede begint bij mensen.
Bij ieder van ons.



Met wat zouden wij hier allen samen tevreden zijn?
Ik meen met een kleine herdenkingsplaats in de weide, zodat onze bloemen er kunnen blijven liggen.
Kunnen wij ‘samen’ wat doen?


Joris Saerens heeft tot zover veel ondernomen. En we zijn hem bijzonder dankbaar.

Laat ons nu de weg voorbereiden naar overleg.
Laat ons dan luisteren naar de eigenaar van de grond.

– Wat zijn zijn bezorgdheden?
– Wat zijn zijn prioriteiten?
– Wat zijn zijn belangen?
– Wat heeft hem eventueel kwaad gemaakt?
– Hoe zou hij zich in een oplossing kunnen vinden?
– Wat kunnen we voor elkaar doen?

Het zijn allemaal ‘open vragen’ om hem het woord te geven en inzicht te krijgen.
We duwen hem niet in de hoek met ‘waarom’-vragen.
We willen hem als partner.

Weet hij trouwens van ons dat we met héél weinig ‘tevreden’ zijn?
Wat kunnen we afspreken?

Laat ons ‘begrip opbrengen voor elkaar’.
Laat ons ‘samenwerken’.

Dan bouwen we aan wederzijdse ‘tevredenheid’.

Laat ons altijd en vooral samen streven naar ‘vrede’.


Ik dank u.